شبکه بهداشت و درمان عباس اباد
۱۳۹۷ دوشنبه ۲۸ آبان
br ENGLISH
تاثير جيوه بر سلامتي

خطرات استفاده از جيوه توسط مصريان باستان كه از بردگان جهت كار در معادن جيوه استفاده مي كردند، كشف شده بود. احتمالا به خاطر سمّيت ملغمه جيوه در استخراج طلا، بردگاني كه در معادن شنگرف(HgS) رومي‌ها كار مي‌كردند، بعد از 6 ماه مي‌مردند. از اوايل قرن هجدهم ميلادي توجه دانشمندان به احتمال مواجهه شغلي و مواجهه افراد عادي با جيوه جلب شد. انواع تركيبات جيوه، سميّت متفاوتي دارند، تركيباتي مانند فنيل مركور و الكوكسي الكيل، كمترين ميزان سميّت، و تركيبات الكيل جيوه بيش ترين سميّت را دارند.

جيوه از راه تنفس، گوارش و نيز از طريق پوست قابل جذب مي باشد، بخار جيوه به سيستم اعصاب مركزي تمايل دارد، اما هدف اصلي Hg2+ كليه‌ها و كبد است. تا كنون مدارك محدودي در ارتباط با سرطانزا بودن جيوه ارائه شده است.

مطالعات جهاني نشان مي دهند كه در نتيجه تماس مستقيم يا استنشاق بخارات جيوه، اختلالات مختلفي به وجود مي آيد كه برخي از آن ها عبارتند از: اختلال سيستم اتو ايميون، اختلال در عملكرد كليه، ناباروري، تاثيرات منفي روي جنين، مشكلات رفتاري عصبي، ناكارآمدي قلبي، آلزايمر، تاثيرات مخرب بر سيستم عصبي مركزي و محيطي، تاثيرات چشمي، مشكلات دهاني، نارسايي حاد تنفسي، درماتيت، دمانس، تهوع، استفراغ، اسهال، درد شكم، هماچوري، كونژكتيويت، برونشيت، پنوموني، ادم ريوي، تب بخار فلزي و اختلالات نوروسايكوتيك، اثر بر روي غده تيروئيد، توليد مثل و سميت ژني.

استنشاق mg/m3 1 بخار جيوه به ريه ها، كليه ها و سيستم عصبي آسيب زده و باعث تحريك پذيري شديد، بي ثباتي احساس،‌ لرزش، كاهش وزن، ورم لثه،‌ سردرد، كاهش رشد، التهاب ريه و آماس پوست مي شود. اين عوارض ممكن است در جمعيت هاي عمومي در مواجهه با mg/m3 1/0 نيز مشاهده گردد.

بعد از بخار جيوه، متيل جيوه خطرناك ترين شكل جيوه است. استفاده از متيل جيوه به‌ عنوان قارچ‌كش براي محافظت دانه‌ها سبب كاهش قابل ملاحظه پرندگاني شد كه از اين دانه‌ها مصرف كرده بودند و همچنين صدها مرگ در عراق و آمريكا از مصرف ناني كه دانه‌هاي گندم آن با متيل جيوه در تماس بوده گزارش شده است. ورود سمي ترين شكل جيوه يعني متيل جيوه به بدن انسان، بيماري ميناماتا ايجاد ميكند. اين بيماري اولين با در دهه 1950 در خليج ميناماتاي ژاپن مشاهده شد. بروز اين بيماري در انسان با عوارض گوناگون عصبي از جمله اختلال در حواس پنج گانه، بروز آلزايمر در سنين پيري و در موارد حاد با مرگ بيمار، همراه است. متيل جيوه نسبت به نمك‌هايHg2+ سمّ قوي تري است، زيرا علاوه بر انحلال‌پذيري در بافت چربي، قابليت تجمع و بزرگ‌نمايي زيستي دارد. همچنين مي‌تواند از سد خوني- مغزي و جفت جنين عبور كند. فرايند متيل‌دار شدن جيوه در ته‌نشست هاي گل‌آلود رودخانه‌ها و به ويژه در شرايط ناهوازي توسط متيل كوبالامين صورت مي‌گيرد. بيش تر جيوه موجود در بدن انسان به صورت متيل جيوه بوده و اغلب از طريق خوردن ماهي وارد بدن انسان مي‌شود. متيل جيوه از راه دستگاه گوارش به خصوص در

سيستم عصبي مركزي و كليه ها توزيع شده و به صورت اختلالات عصبي تأخيري تظاهر مي كند. از جمله اين اختلالات: آتاكسي، پاراستزي، لرزش، كاهش بينايي، شنوايي، بويايي و چشايي، از دست دادن حافظه، دمانس پيش رونده، نكروز كانوني، تخريب سلول‌هاي گليال، اختلالات حركتي و مرگ مي باشد.

سيستم عصبي احتمالاً حساس­ترين ارگان در برابر تماس با بخارات جيوه است. طيف وسيعي از اختلالات تنفسي، رواني، قلبي عروقي، معده اي روده اي، توليد مثلي، كبدي، كليوي، خوني، پوستي، اسكلتي- عضلاني ايمونولوژيكي، حسي و ادراكي و ژنوتوكسيك از اثرات جيوه مي تواند باشد(2).

نشانه هاي اوليه مواجهه با جيوه

  • تاري ديد
  • تحريك پذيري
  • سوزش، خارش پوست
  • التهاب لثه ها
  • زخمي شدن دهان
  • راه افتادن آب دهان

نشانه هاي ثانويه مواجهه با جيوه

  • بي حسي و سوزش
  • لرزش يا ترمور
  • فقدان هماهنگي
  • افت بينايي و شنوايي
  • تنگي نفس

گروههاي در معرض خطر بيشتر

  • كودكان و به ويژه در دوران جنيني
  • جمعيت هايي كه مرتب ماهي و غذاهاي دريايي مصرف مي كنند.
  • دندانپزشكان
  • كارگران كارخانه هايي كه در محل كار با جيوه مواجهه دارند

درمان مسموميت با جيوه:

قطع فوري تماس، درمان هاي حمايتي و درمان با تركيبات كليتور (شلاتور)، راه هاي اصلي درمان مسموميت با جيوه مي باشند. جيوه فلزي با كليتورها واكنش نمي دهد، معذلك حدود 80% جيوه فلزي در بدن به +2Hg اكسيد شده و به كليتورها جواب مي

دهد. در مقايسه با ساير فلزات سنگين، استفاده از EDTA در درمان مسموميت با جيوه، نسبت به تركيبات داراي گروه سولفيدريل از اهميت زيادي برخوردار نيست. تركيبات منو تيول مانند گلوتاتيون، سيستئين، پني سيلامين و مشتق N-استيله آن ها قادر به حذف جيوه از پروتئين ها و مولكول هاي زيستي مي باشند. تركيبات دي تيول مانند BAL (2و3 دي مركاپتوپروپانول) يا DMSA (دي مركاپتوسوكسينيك اسيد) با ايجاد يك ساختار 5 ضلعي محكم، به عنوان كليتورهاي مؤثر در درمان مسموميت با جيوه كاربرد دارند.

با توجه به اين كه اين فلز خطرناك ممكن است از طريق مغازه ها، وسائلي مانند فشارسنج و ترمومتر به صورت ناخواسته در دسترس اطفال قرار گيرد، لذا لازم است اطلاع رساني مناسب در زمينه خطرات و رعايت اصول كار با جيوه و تركيبات آن مورد توجه بيش تري قرار گيرد.

توصيه ها:

1٫ بيماراني كه بدليل آسيب به خود، سوء مصرف، استعمال و يا تجويز غلط مواجهه با جيوه فلزي-آلي- معدني داشته اند، بايد بدون توجه به ميزان تماس فوراً به يك مركز اورژانس ارجاع شوند

2٫ بيماران با نشانه هاي حاد مسموميت با جيوه (سرفه، تنگي نفس، درد قفسه سينه) بايد سريعاً بدون توجه به ميزان تماس به يك مركز اورژانس جهت ارزيابي ارجاع داده شوند. بيماران با نشانه هاي مسموميت مزمن ( راش، ترمور و كاهش وزن) بايد جهت بررسي و ارزيابي سلامتي، زمان و مكان مواجهه، شدت بيماري و چگونگي مواجهه ارجاع شوند.

3٫ اگر اخيراً دماي جيوه (از طريق بخاري، اجاق، كوره) در يك فضاي بسته افزايش يافته باشد، كليه افرادي كه در محل تماس بوده اند، بدليل خطر زياد مسموميت بايد در يك مركز درماني ارزيابي شوند.

4٫ اگر عنصر جيوه توسط جاروبرقي يا دستي جمع آوري شود مراكز كنترل سلامت بايد به ارزيابي مخيط از نظر آلودگي با جيوه بپردازند. در صورتيكه غلظت ذرات هوايي جيوه بالا بود، به مراكز درماني ارجاع داده شوند.

5٫ بيماراني كه مقادير جيوه بيشتر از جيوه يك دماسنج خانگي خورده اند يا كسانيكه بعد از خوردن جيوه دچار درد شكم شده اند، بايد جهت بررسي به يك مركز اورژانس فرستاده شوند. القاء استفراغ و يا تجويز شاركول فعال شده صورت نگيرد.

6٫ بيماران بدون علامت كه بصورت غير عمدي تحت تماس با مقدار جزيي بخار قرار گرفته اند مي توانند در خانه تحت نظر گرفته شوند. در صورت نگراني از تماس با دوزهاي بالا، مي توان بيماران بدون علامت را بصورت غيراورژانس ارزيابي كرد.

٫ بيماران بارداري كه بصورت غيرعمدي تحت مواجهه با جيوه قرار گرفته اند و بي علامت هستند بايد توسط ماما و يا پزشكي كه مراقبت هاي اوليه بارداري را انجام مي دهد، ارزيابي شوند. ارجاع فوري به مركز اورژنس ضروري نيست.

8٫ بيماراني كه جيوه در بافت نرم رسوب كرده يا نفوذ كرده است بايد از نظر انجام جراحي ارزيابي شوند.

9٫ تمام ذرات ريخته شده جيوه حتي مقادير كم جيوه بعد از شكسته شدن دماسنج نيز بايد پاكسازي شوند. از جاروي برقي و يا دستي نبايد استفاده شود. جمع آوري مقادير بيشتر از يك دماسنج شكسته شده بايد توسط يك مركز مجهز يا EPA انجام شود. بيماراني كه تحت مواجهه پوستي قرار گرفنه اند، بايد جواهرات خود را خارج كنند و منطقه تماس را با آب و صابون بشويند. تمام لباسهاي آلوده شده بايد خارج شود و در يك پلاستيك دوجداره و در بسته مخصوص زباله قرار داده شوند.

10٫ جيوه را در سطل زباله منازل و يا لوله كشي فاضلاب نريزيد. در مورد دور انداختن وسايل منزل كه با مقادير كم جيوه آلوده شده اند و انهدام دماسنج با مراجع محلي مشورت شود.

1394/12/03
امتیازدهی
میانگین امتیازها:0 تعداد کل امتیازها:0
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)
ارسال نظرات
نام  
آدرس پست الکترونیکی شما    
شماره تلفن
توضیحات  
تغییر کد امنیتی  
کد امنیت  
 
Powered by DorsaPortal